Czy psy śnią? To, co dzieje się w mózgu śpiącego psa

Pies śpi obok Ciebie, łapy zaczynają lekko drgać, spod przymkniętych powiek widać ruch gałek ocznych, czasem wyrywa się ciche, stłumione szczeknięcie. Wygląda, jakby gonił coś we śnie - i najnowsza wiedza naukowa sugeruje, że prawdopodobnie właśnie to robi.

Co pokazuje aktywność mózgu podczas snu

Sen dzieli się na kilka faz, z których najważniejsza dla tematu marzeń sennych to faza REM (rapid eye movement) - u ludzi to właśnie w niej zachodzi zdecydowana większość snów, jakie pamiętamy po przebudzeniu. Badania aktywności elektrycznej mózgu u psów pokazują wzorzec bardzo podobny do ludzkiego snu REM - co jest mocnym argumentem za tym, że psy również śnią, choć nie da się tego udowodnić w sposób absolutny, bo nie można zapytać psa wprost, co widział.

Dodatkowego wsparcia dla tej hipotezy dostarczają badania na szczurach prowadzone w MIT. Naukowcy zarejestrowali aktywność neuronów w hipokampie szczura podczas biegania po konkretnym labiryncie w ciągu dnia, a następnie porównali ją z aktywnością neuronów tego samego szczura podczas kolejnej fazy REM. Wzorce aktywności były na tyle podobne, że badacze mogli z dużym prawdopodobieństwem odtworzyć, którą częścią labiryntu szczur "biegał" we śnie. To nie jest dowód wprost na psy, ale silna poszlaka, że mózgi ssaków przetwarzają i "odtwarzają" doświadczenia z dnia właśnie podczas snu REM.

Krótszy cykl, więcej okazji do marzeń

Jedna z ciekawszych różnic między snem psa a człowieka to długość cyklu. Człowiek przechodzi przez cykl snu (od płytkiego, przez głęboki, do REM i z powrotem) mniej więcej co 90 minut, co daje 4-6 cykli w ciągu typowej nocy. Pies ma znacznie krótszy cykl - około 20 minut - co oznacza, że w ciągu tej samej liczby godzin snu przechodzi przez fazę REM nawet 15-20 razy.

Praktyczna konsekwencja: pies, statystycznie rzecz biorąc, ma więcej okazji do "wejścia" w fazę snu, w której najprawdopodobniej śni, niż człowiek śpiący tyle samo godzin - mimo że każda pojedyncza faza REM u psa jest krótsza niż u człowieka.

Skąd drgające łapy i stłumione dźwięki

Podczas fazy REM mięśnie szkieletowe są zwykle częściowo sparaliżowane - to naturalny mechanizm, który u ludzi zapobiega "odgrywaniu" snów całym ciałem. U psów ten mechanizm działa podobnie, ale nie zawsze w pełni, dlatego czasem widać drgające łapy, poruszające się powieki, a czasem słychać stłumione warknięcia czy popiskiwania. To prawdopodobnie fizyczne echo tego, co dzieje się w śpiącym mózgu - nie oznacza automatycznie złego snu, choć czasem może nim być.

Czy budzić psa, który wygląda niespokojnie we śnie

Odruch, żeby pocieszyć psa, który wygląda, jakby miał koszmar, jest naturalny - ale zwykle lepiej go powstrzymać. Nagłe obudzenie psa w trakcie intensywnego snu może go zdezorientować, a w rzadkich przypadkach wywołać odruchową, obronną reakcję, zanim pies w pełni się obudzi i rozpozna otoczenie. Jeśli zależy Ci, żeby delikatnie przerwać niespokojny sen, wypowiedz imię psa z bezpiecznej odległości, zamiast go dotykać czy potrząsać.

Czy szczenięta i starsze psy śnią inaczej

Obserwacje snu u psów sugerują, że szczenięta i psy starsze spędzają proporcjonalnie więcej czasu w fazie REM niż dorosłe psy w sile wieku. To wzorzec znany też u ludzi - niemowlęta i osoby starsze mają inny rozkład faz snu niż dorośli w średnim wieku. Jeśli interesuje Cię, ile w ogóle powinien spać pies w zależności od wieku, sprawdź nasz artykuł ile śpi pies.

Co z tego wynika

Nie dowiemy się nigdy dokładnie, o czym śni konkretny pies - ale nauka daje solidne podstawy, żeby sądzić, że coś w jego głowie się dzieje, kiedy leży zwinięty w kłębek z drgającymi łapami. To kolejny dowód na to, jak bogaty i skomplikowany jest wewnętrzny świat psa, nawet w tych momentach, kiedy wydaje się kompletnie nieaktywny.

A jeśli chcesz dać psu więcej materiału do przetwarzania podczas snu - nowe zapachy, nowe trasy, nowe spotkania - otwórz DOGOUT i sprawdź, co ciekawego dzieje się dziś w Twojej okolicy.